Rozmowa kwalifikacyjna - nie daj się zaskoczyć

Podczas rozmowy kwalifikacyjnej na ludzi działają te same mechanizmy psychologiczne, które rządza całym naszym życiem. Zarówno na pracodawcę, jak i kandydata wpływają czynniki, warunkujące ich samopoczucie i procesy decyzyjne. Kluczowym kryterium wyboru nowych pracowników są oczywiście ich kompetencje, ale nie zawsze uświadamiamy sobie to, jak ważna jest postawa kandydata podczas rozmowy.

Ludzie szukają nowej pracy z różnych powodów - raz jest to chęć rozwoju, awansu zawodowego, innym razem to kwestia walki o byt. Zazwyczaj osoby stawiające się na spotkania rekrutacyjne przeżywają stres związany nie tylko z samym zetknięciem się z rekruterem, ale także z ewentualnym odrzuceniem. Im bardziej kandydatowi zależy na konkretnej pracy, tym większe napięcie wyczuwalne jest podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Psychologowie niejednokrotnie dowiedli, że od poziomu motywacji zależy skuteczność wielu naszych działań. Ani zbyt wysoka motywacja, ani zbyt niska nie przynoszi dobrych efektów. Dlatego przed rozmową kwalifikacyjną należy spróbować wyciszyć emocje i nabrać dystansu do swoich starań o pracę. Nie jest to łatwe, ale dobrze jest mieć świadomość tego, że nawet jeśli nie uda się od razu zdobyć wymarzonej pracy, każda rozmowa jest źródłem cennych doświadczeń i może zaowocować w przyszłości.

Poczucie własnej wartości

Osoby dobrze wykształcone, posiadające duże doświadczenie zawodowe mają podczas rozmów kwalifikacyjnych komfort związany ze swoją pozycją na rynku pracy. Znają swoją wartość i mają świadomość tego, że to pracodawcy muszą obecnie zabiegać o wykwalifikowaną kadrę. W dużo gorszej sytuacji znajdują się osoby zabiegające o swoją pierwszą posadę, lub starające się o pracę związaną z awansem zawodowym. Często kandydaci obawiają się, że rekruterzy będą doszukiwać się ich wad, wytykać ich braki. Powoduje to niepotrzebne napięcie i często utrudnia rzeczową rozmowę. Aby uniknąć wpędzania się w kompleksy warto zastanowić się nad swoimi zaletami - cechami charakteru i umiejętnościami, które mogą okazać się przydatne na przyszłym stanowisku pracy. Przecież na spotkanie zostają zaproszone osoby, które przeszły wstępną selekcję - dostrzeżono już w nich jakiś potencjał. Pamiętajmy, że z reguły lubimy tych, którzy lubią samych siebie. Pozytywne nastawienie, to połowa sukcesu.

Partnerska postawa

Zadaniem rekrutera jest znalezienie idealnego pracownika - nie dręczenie ludzi. Kandydat nie powinien być osobą poddającą się posłuchaniu, ale partnerem w dialogu. Od tego, jak będzie wyglądała relacja z osobą rekrutującą, zależy często efekt rozmowy. Dużą rolę w selekcji pracowników odgrywają kompetencje, jednak przyszli pracodawcy spoza CV chcą zobaczyć również człowieka, z którym przyjdzie im współpracować. Rozmowa kwalifikacyjna jest pretekstem do wzajemnego poznania, dlatego otwartość na dialog i zrozumienie potrzeb przyszłego pracodawcy pomogą w nawiązaniu pozytywnych relacji już na starcie ewentualnej współpracy. Może się zdarzyć, że osoba rekrutująca celowo stworzy napiętą atmosferę, aby sprawdzić jak kandydat zachowuje się w sytuacjach stresowych, ale mając świadomość takich zabiegów można uniknąć niepotrzebnego zdenerwowania. 

Dobre przygotowanie

Przygotowanie merytoryczne do rozmowy pozwala zapobiec ewentualnym wpadkom, ale wpływa również na kształtowanie wizerunku kandydata w oczach pracodawcy. Osoba, która zna branżę, wie o czym mówi, używa fachowej terminologii, zyska na pewno uznanie rekrutera. Sam kandydat czuje się w takiej sytuacji pewniej i swobodniej, co zwiększa jego szanse. Dlatego warto przed rozmową poświęcić czas na analizę działalności firmy
i weryfikację swojej wiedzy z tego zakresu. Osoba rekrutująca zadaje sobie trud przeczytania wielu aplikacji, aby poznać swoich rozmówców, doceni więc z pewnością to, że kandydat zapoznał się z profilem jej firmy.

Szczerość i dyplomacja

Przygotowanie oprócz kwestii merytorycznych powinno objąć także analizę swoich mocnych i słabych stron, przypomnienie dotychczasowych obowiązków i szczegółów zatrudnienia. Jeżeli na podstawie CV pracodawca może określić pytania dotyczące przerw w pracy, rozwiązywania umów, przedłużania się studiów, warto wcześniej przygotować sobie wypowiedzi na ten temat. W życiu każdego człowieka zdarzają się nieprzewidywalne okoliczności – i często nie mamy na to wpływu, nie zmienimy tego. Dlatego lepiej ich nie ukrywać. Umiejętność mówienia o sobie i szczerość na pewno zostaną docenione.  Kłamstwo ma krótkie nogi - osoby rekrutujące mają swoje sposoby na sprawdzenie tego, czy kandydat mówi prawdę. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kompetencji językowych i informatycznych, które łatwo zweryfikować. Nie warto kreować się na kogoś innego, niż jest się w rzeczywistości - lepiej bronić się przy pomocy rozsądnej argumentacji, niż wyjść na osobę niekompetentną i przeceniającą własne możliwości. Dyplomacja podczas rozmowy kwalifikacyjnej jest jak najbardziej wskazana. Rekruterzy to też ludzie - ani strach przed nimi, ani arogancja nie wychodzą kandydatom na dobre. Umiejętność rozmowy przydaje się tu tak, jak we wszystkich innych aspektach życia.

Każda rozmowa rekrutacyjna - nawet dla osób obytych z rynkiem pracy - jest sytuacją trudną. Aby zmniejszyć swój stres warto przyjrzeć się samemu sobie i spróbować pokonać własne lęki i uprzedzenia, wyjść poza funkcjonujące stereotypy na temat rekrutacji.

Monika Szymanek
Zespół Architekci Kariery